{"id":4330,"date":"2025-07-08T10:40:50","date_gmt":"2025-07-08T10:40:50","guid":{"rendered":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/?page_id=4330"},"modified":"2026-05-04T10:34:50","modified_gmt":"2026-05-04T10:34:50","slug":"design-thinking","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/design-thinking\/","title":{"rendered":"Design Thinking"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"4330\" class=\"elementor elementor-4330\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-562eb9d e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-parent\" data-id=\"562eb9d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;,&quot;shape_divider_bottom&quot;:&quot;waves&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-shape elementor-shape-bottom\" aria-hidden=\"true\" data-negative=\"false\">\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 1000 100\" preserveAspectRatio=\"none\">\n\t<path class=\"elementor-shape-fill\" d=\"M421.9,6.5c22.6-2.5,51.5,0.4,75.5,5.3c23.6,4.9,70.9,23.5,100.5,35.7c75.8,32.2,133.7,44.5,192.6,49.7\n\tc23.6,2.1,48.7,3.5,103.4-2.5c54.7-6,106.2-25.6,106.2-25.6V0H0v30.3c0,0,72,32.6,158.4,30.5c39.2-0.7,92.8-6.7,134-22.4\n\tc21.2-8.1,52.2-18.2,79.7-24.2C399.3,7.9,411.6,7.5,421.9,6.5z\"\/>\n<\/svg>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f865663 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f865663\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Design Thinking<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-56fe39b e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-parent\" data-id=\"56fe39b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9a18f03 e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no elementor-invisible e-con e-child\" data-id=\"9a18f03\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;animation&quot;:&quot;slideInLeft&quot;}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c00c7ea elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"c00c7ea\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"816\" src=\"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/design_thinking.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-5178\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/design_thinking.png 1000w, https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/design_thinking-300x245.png 300w, https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/design_thinking-768x627.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7053646 e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no elementor-invisible e-con e-child\" data-id=\"7053646\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;animation&quot;:&quot;slideInRight&quot;}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-986acf6 wpr-dual-heading-icon-top elementor-widget elementor-widget-wpr-dual-color-heading\" data-id=\"986acf6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"wpr-dual-color-heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"wpr-dual-heading-wrap\">\n\t\t\t\t<div class=\"wpr-dual-title-wrap\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"wpr-dual-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"first\">O que \u00e9 o Design Thinking?<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-27c3f0c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"27c3f0c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u200bO <strong>Design Thinking (DT)<\/strong> \u00e9 uma metodologia ativa, centrada no estudante, que utiliza a sensibilidade e os m\u00e9todos do design para resolver problemas complexos (frequentemente chamados de <em>wicked problems<\/em>) e criar solu\u00e7\u00f5es inovadoras. No contexto pedag\u00f3gico, os estudantes aprendem atrav\u00e9s de um processo iterativo, procurando compreender profundamente o utilizador, desafiar pressupostos e redefinir problemas de forma a identificar estrat\u00e9gias e solu\u00e7\u00f5es alternativas.<\/p><p>A aplica\u00e7\u00e3o do <strong>Design Thinking<\/strong> na educa\u00e7\u00e3o baseia-se na premissa de que os estudantes adquirem uma compreens\u00e3o mais profunda e significativa quando constroem ativamente o seu conhecimento e adotam uma mentalidade de &#8220;aprender a fazer&#8221; (<em>learning-by-doing<\/em>). Esta abordagem fomenta a criatividade, a colabora\u00e7\u00e3o multidisciplinar e a toler\u00e2ncia ao erro como parte essencial da descoberta. V\u00e1rios estudos demonstram que os estudantes que utilizam esta metodologia desenvolvem uma maior flexibilidade cognitiva, empatia e melhoram substancialmente as suas compet\u00eancias de resolu\u00e7\u00e3o de problemas (Razzouk &amp; Shute, 2012; Glen <em>et al<\/em>., 2014).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-53a94a8 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-parent\" data-id=\"53a94a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c1121c8 e-n-tabs-tablet elementor-invisible elementor-widget elementor-widget-n-tabs\" data-id=\"c1121c8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;slideInUp&quot;}\" data-widget_type=\"nested-tabs.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-tabs\" data-widget-number=\"202449352\" aria-label=\"Tabs. Open items with Enter or Space, close with Escape and navigate using the Arrow keys.\">\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-heading\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2024493521\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2024493521\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"true\" data-tab-index=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2024493521\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tPRINCIPAIS CARCTER\u00cdSTICAS\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2024493522\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2024493522\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2024493522\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tCOMPET\u00caNCIAS A DESENVOLVER\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2024493523\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2024493523\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2024493523\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tPrincipais Desafios\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2024493524\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2024493524\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2024493524\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tMais Informa\u00e7\u00e3o\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-content\">\n\t\t\t\t<div id=\"e-n-tab-content-2024493521\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-tab-title-2024493521\" data-tab-index=\"1\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\" class=\"e-active elementor-element elementor-element-5ff92a3 e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-child\" data-id=\"5ff92a3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff9458b wpr-feature-list-left wpr-feature-list-square wpr-feature-list-line-yes elementor-widget elementor-widget-wpr-feature-list\" data-id=\"ff9458b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"wpr-feature-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"wpr-feature-list-wrap\"><ul class=\"wpr-feature-list\"><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-8401bea\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">\u200bMetodologia Centrada no estudante (Empatia)<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">Os estudantes desenvolvem a capacidade de se colocarem no lugar das pessoas para quem est\u00e3o a criar a solu\u00e7\u00e3o. O processo come\u00e7a pela compreens\u00e3o das necessidades, emo\u00e7\u00f5es e motiva\u00e7\u00f5es reais dos utilizadores envolvidos.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-2eb51e2\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Foco em Problemas Reais (Wicked Problems)<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">Utilizam-se desafios abertos, complexos e mal definidos do mundo real, muitas vezes propostos por institui\u00e7\u00f5es externas ou identificados pela comunidade. N\u00e3o existe uma \"resposta \u00fanica\", o que estimula a inova\u00e7\u00e3o.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-930694c\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">\u200bAprendizagem Colaborativa e Multidisciplinar<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">Com esta metodologia, os estudantes trabalham em equipas diversificadas. A pluralidade de perspetivas \u00e9 fundamental na fase de idea\u00e7\u00e3o. A sala de aula transforma-se num laborat\u00f3rio de cocria\u00e7\u00e3o onde o conhecimento \u00e9 partilhado entre colegas, professores e a sociedade.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-31f9330\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Cria\u00e7\u00e3o de Prot\u00f3tipos e Itera\u00e7\u00e3o<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">Os estudantes materializam as suas ideias construindo prot\u00f3tipos r\u00e1pidos e de baixo custo. O foco \u00e9 testar, falhar e iterar (melhorar a solu\u00e7\u00e3o) com base no feedback real recolhido.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-3b08a91\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Professor como Orientador\/Facilitador<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">O professor atua como um facilitador do processo criativo, ajudando a desbloquear ideias, guiando os alunos pelas diferentes fases do modelo e estimulando a reflex\u00e3o, ao inv\u00e9s de ser o mero detentor e transmissor do conhecimento.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-3788ea8\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Processo Estruturado<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">A metodologia DT segue um fluxo estruturado, habitualmente dividido em 5 fases n\u00e3o lineares (baseado no modelo da d.school da Universidade de Stanford):\n<br><b>Empatia:<\/b> Investigar e compreender as necessidades do p\u00fablico-alvo.<br>\n<b>Defini\u00e7\u00e3o:<\/b> Articular o problema de forma clara e baseada nas descobertas.<br>\n<b>Idea\u00e7\u00e3o: <\/b>Gera\u00e7\u00e3o massiva de ideias e solu\u00e7\u00f5es sem julgamento inicial.<br>\n<b>Prototipagem:<\/b> Constru\u00e7\u00e3o de representa\u00e7\u00f5es t\u00e1teis e simplificadas das melhores ideias.<br>\n<b>Teste:<\/b> Valida\u00e7\u00e3o dos prot\u00f3tipos junto dos utilizadores para recolha de feedback cont\u00ednuo.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-bf18bd6\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Desenvolvimento de Compet\u00eancias<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">Ao desafiar os estudantes a lidarem com a ambiguidade e a criarem produtos\/servi\u00e7os com impacto real, a metodologia permite o desenvolvimento de compet\u00eancias socioemocionais (soft skills) altamente valorizadas no mercado de trabalho atual.<\/p><\/div><\/li><\/ul><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div id=\"e-n-tab-content-2024493522\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-tab-title-2024493522\" data-tab-index=\"2\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\" class=\" elementor-element elementor-element-ff4d1b4 e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-child\" data-id=\"ff4d1b4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10cf61d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"10cf61d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>A metodologia Design Thinking permite aos estudantes desenvolverem compet\u00eancias essenciais, tais como:<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d863f4 elementor-align-start elementor-icon-list--layout-traditional elementor-list-item-link-full_width elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"6d863f4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Empatia e compreens\u00e3o profunda da perspetiva do outro;<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Resolu\u00e7\u00e3o de problemas complexos (<i>Problem-solving<\/i>) de forma criativa;<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Pensamento cr\u00edtico e capacidade de lidar com a ambiguidade e a incerteza;<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Colabora\u00e7\u00e3o interdisciplinar e trabalho em equipa;<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Comunica\u00e7\u00e3o eficaz e <i>storytelling<\/i> (capacidade de argumentar e apresentar ideias).<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div id=\"e-n-tab-content-2024493523\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-tab-title-2024493523\" data-tab-index=\"3\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\" class=\" elementor-element elementor-element-5ebc900 e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-child\" data-id=\"5ebc900\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8afa7f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f8afa7f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>A implementa\u00e7\u00e3o desta metodologia apresenta alguns desafios, tanto para estudantes quanto para os docentes. Dos diferentes desafios, destacamos os seguintes:<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b3b43fa wpr-feature-list-left wpr-feature-list-square wpr-feature-list-line-yes elementor-widget elementor-widget-wpr-feature-list\" data-id=\"b3b43fa\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"wpr-feature-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"wpr-feature-list-wrap\"><ul class=\"wpr-feature-list\"><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-8401bea\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Mudan\u00e7a de Paradigma face ao Erro <\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">O sistema de ensino tradicional penaliza o erro. No Design Thinking falhar \u00e9 parte integrante e necess\u00e1rio para o sucesso da inova\u00e7\u00e3o. Mudar este mindset exige tempo e confian\u00e7a por parte dos estudantes.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-2eb51e2\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Organiza\u00e7\u00e3o e Planeamento da Unidade Curricular<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">As fases divergentes (idea\u00e7\u00e3o) e convergentes (defini\u00e7\u00e3o e teste) requerem um planeamento de tempo bastante flex\u00edvel. A estrutura, a dura\u00e7\u00e3o dos ciclos de prototipagem e o envolvimento de utilizadores externos t\u00eam de ser acomodados no plano letivo.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-930694c\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Avalia\u00e7\u00e3o e Feedback <\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">Avaliar um processo criativo e n\u00e3o linear pode ser complexo. Exige crit\u00e9rios alternativos que valorizem o percurso, as itera\u00e7\u00f5es, a justifica\u00e7\u00e3o das escolhas, a reflex\u00e3o cr\u00edtica e n\u00e3o apenas o produto final.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-31f9330\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Gest\u00e3o da Ambiguidade e Din\u00e2micas de Grupo<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">No in\u00edcio do projeto, os estudantes sentem-se frequentemente perdidos na fase de pesquisa e defini\u00e7\u00e3o. O docente tem o grande desafio de gerir a frustra\u00e7\u00e3o das equipas e garantir uma contribui\u00e7\u00e3o equitativa para superar os bloqueios criativos.<\/p><\/div><\/li><li class=\"wpr-feature-list-item elementor-repeater-item-3b08a91\"><div class=\"wpr-feature-list-icon-wrap\"><span class=\"wpr-feature-list-line\"><\/span><div class=\"wpr-feature-list-icon-inner-wrap\"><\/div><\/div><div class=\"wpr-feature-list-content-wrap\"><h2 class=\"wpr-feature-list-title\"><a class=\"wpr-feature-list-url\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">Organiza\u00e7\u00e3o dos Espa\u00e7os F\u00edsicos<\/a><\/h2><p class=\"wpr-feature-list-description\">O DT necessita preferencialmente de espa\u00e7os f\u00edsicos flex\u00edveis (mesas redondas, paredes para post-its, materiais de constru\u00e7\u00e3o) que muitas vezes n\u00e3o existem nas salas de aula tradicionais.<\/p><\/div><\/li><\/ul><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div id=\"e-n-tab-content-2024493524\" role=\"tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-tab-title-2024493524\" data-tab-index=\"4\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\" class=\" elementor-element elementor-element-348644c e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-child\" data-id=\"348644c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e85c682 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"e85c682\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">V\u00eddeos<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8abc67d elementor-align-start elementor-icon-list--layout-traditional elementor-list-item-link-full_width elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"8abc67d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=mPMPLs4EjDc\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">The Design Thinking Process<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=_r0VX-aU_T8\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">O processo do Design Thinking<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b364efd elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"b364efd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sites Institucionais<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4274301 elementor-align-start elementor-icon-list--layout-traditional elementor-list-item-link-full_width elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"4274301\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/web.stanford.edu\/~mshanks\/MichaelShanks\/files\/509554.pdf\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">An Introduction to Design Thinking<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.ideou.com\/pages\/design-thinking\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">IDEO U - Design Thinking Resources<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/f.hubspotusercontent30.net\/hubfs\/6474038\/Design%20for%20Learning\/IDEO_DTEdu_v2_toolkit+workbook.pdf\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Design Thinking for Educators<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28affbd elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"28affbd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Artigos<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3fa70ea elementor-align-start elementor-icon-list--layout-traditional elementor-list-item-link-full_width elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"3fa70ea\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.frontiersin.org\/journals\/education\/articles\/10.3389\/feduc.2025.1462938\/full\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Alvarado, L. F. (2025). Design thinking as an active teaching methodology in higher education: A systematic review. Frontiers in Education, 10, 1462938. https:\/\/doi.org\/10.3389\/feduc.2025.1462938<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1111\/jpim.12594\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Auernhammer, J., &amp; Roth, B. (2021). The origin and evolution of Stanford University\u2019s design thinking: From product design to design thinking in innovation management. The Journal of Product Innovation Management, 38(6), 623\u2013644. https:\/\/doi.org\/10.1111\/jpim.12594 <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Clarke, R. I. (2021). Design thinking (First edition.). ALA Neal-Schuman.<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Cosme, C., Lima, L., Ferreira, D. &amp; Ferreira, N. (2021). Metodologias, M\u00e9todos e Situa\u00e7\u00f5es de Aprendizagem: Propostas e Estrat\u00e9gias de A\u00e7\u00e3o. Porto Editora.<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Czarny, R., Chrza\u0328szcz, A., &amp; Eromin, M. (2023). Design thinking basics\u202f: an introduction to the DTMethod ([First edition].). TSO The Stationery Office.<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Guo, P., Saab, N., Post, L. S., &amp; Admiraal, W. (2020). A review of project-based learning in higher education: Student outcomes and measures. International Journal of Educational Research, 102, 101586. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ijer.2020.101586<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Gallagher, A., &amp; Thordarson, K. (2021). Design thinking in play\u202f: an action guide for educators. ASCD.<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Glen, R., Suciu, C., &amp; Baughn, C. (2014). The need for design thinking in business schools. <i>Academy of Management Learning &amp; Education<\/i>, 13(4), 653-667. <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Pande, M., &amp; Bharathi, S. V. (2020). Theoretical foundations of design thinking \u2013 A constructivism learning approach to design thinking. Thinking Skills and Creativity, 36, Article 100637. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.tsc.2020.100637<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Panke, S. (2019). Design thinking in education: Perspectives, opportunities and challenges. <i>Open Learning: The Journal of Open, Distance and e-Learning<\/i>, 34(3), 281-306. <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Razzouk, R., &amp; Shute, V. (2012). What is design thinking and why is it important?. <i>Review of Educational Research<\/i>, 82(3), 330-348.<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Royalty, A. (2018). Design-based pedagogy: Investigating an emerging approach to teaching design to non-designers. <i>International Journal of Art &amp; Design Education<\/i>, 37(1), 137-147. <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-check\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M173.898 439.404l-166.4-166.4c-9.997-9.997-9.997-26.206 0-36.204l36.203-36.204c9.997-9.998 26.207-9.998 36.204 0L192 312.69 432.095 72.596c9.997-9.997 26.207-9.997 36.204 0l36.203 36.204c9.997 9.997 9.997 26.206 0 36.204l-294.4 294.401c-9.998 9.997-26.207 9.997-36.204-.001z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Sanzo, K., Scribner, J. P., Wheeler, J. A., &amp; Maxlow, K. W. (Eds.). (2021). Design thinking\u202f: research, innovation, and implementation. Information Age Publishing, Incorporated.<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/innovacioneducativa.upm.es\/sites\/default\/files\/guias\/Guia-DesignThinKing.pdf\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Servicio de Innovaci\u00f3n Educativa de la Universidad Polit\u00e9cnica de Madrid. (2020). Gu\u00eda de Design Thinking. Universidad Polit\u00e9cnica de Madrid. https:\/\/innovacioneducativa.upm.es\/sites\/default\/files\/guias\/Guia-DesignThinKing.pdf<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41599-024-03237-5\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Yu, Q., Yu, K., &amp; Lin, R. (2024). A meta-analysis of the effects of design thinking on student learning. Humanities and Social Sciences Communications, 11, Article 1093. https:\/\/doi.org\/10.1057\/s41599-024-03237-5<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s10798-025-10005-2\" target=\"_blank\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-link\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M326.612 185.391c59.747 59.809 58.927 155.698.36 214.59-.11.12-.24.25-.36.37l-67.2 67.2c-59.27 59.27-155.699 59.262-214.96 0-59.27-59.26-59.27-155.7 0-214.96l37.106-37.106c9.84-9.84 26.786-3.3 27.294 10.606.648 17.722 3.826 35.527 9.69 52.721 1.986 5.822.567 12.262-3.783 16.612l-13.087 13.087c-28.026 28.026-28.905 73.66-1.155 101.96 28.024 28.579 74.086 28.749 102.325.51l67.2-67.19c28.191-28.191 28.073-73.757 0-101.83-3.701-3.694-7.429-6.564-10.341-8.569a16.037 16.037 0 0 1-6.947-12.606c-.396-10.567 3.348-21.456 11.698-29.806l21.054-21.055c5.521-5.521 14.182-6.199 20.584-1.731a152.482 152.482 0 0 1 20.522 17.197zM467.547 44.449c-59.261-59.262-155.69-59.27-214.96 0l-67.2 67.2c-.12.12-.25.25-.36.37-58.566 58.892-59.387 154.781.36 214.59a152.454 152.454 0 0 0 20.521 17.196c6.402 4.468 15.064 3.789 20.584-1.731l21.054-21.055c8.35-8.35 12.094-19.239 11.698-29.806a16.037 16.037 0 0 0-6.947-12.606c-2.912-2.005-6.64-4.875-10.341-8.569-28.073-28.073-28.191-73.639 0-101.83l67.2-67.19c28.239-28.239 74.3-28.069 102.325.51 27.75 28.3 26.872 73.934-1.155 101.96l-13.087 13.087c-4.35 4.35-5.769 10.79-3.783 16.612 5.864 17.194 9.042 34.999 9.69 52.721.509 13.906 17.454 20.446 27.294 10.606l37.106-37.106c59.271-59.259 59.271-155.699.001-214.959z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Yu, Q., Yu, K., &amp; Lin, R. (2025). A meta-analysis to explore the role of design thinking in enhancing creativity as learning outcomes in STEM education. International Journal of Technology and Design Education.https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10798-025-10005-2 <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-53e7e07 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-sticky-section-no wpr-column-slider-no wpr-equal-height-no e-con e-parent\" data-id=\"53e7e07\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58ad20f wpr-button-icon-position-left wpr-button-icon-style-inline elementor-invisible elementor-widget elementor-widget-wpr-button\" data-id=\"58ad20f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;slideInUp&quot;}\" data-widget_type=\"wpr-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\n\t\t<div class=\"wpr-button-wrap elementor-clearfix\">\n\t\t<a class=\"wpr-button wpr-button-effect wpr-button-none\" data-text=\"\" href=\"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/metodologias-pedagogicas\/\">\n\t\t\t\n\t\t\t<span class=\"wpr-button-content\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"wpr-button-text\">Voltar<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"wpr-button-icon\"><svg class=\"e-font-icon-svg e-fas-angle-double-left\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M223.7 239l136-136c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l22.6 22.6c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9L319.9 256l96.4 96.4c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9L393.7 409c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0l-136-136c-9.5-9.4-9.5-24.6-.1-34zm-192 34l136 136c9.4 9.4 24.6 9.4 33.9 0l22.6-22.6c9.4-9.4 9.4-24.6 0-33.9L127.9 256l96.4-96.4c9.4-9.4 9.4-24.6 0-33.9L201.7 103c-9.4-9.4-24.6-9.4-33.9 0l-136 136c-9.5 9.4-9.5 24.6-.1 34z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\n\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Design Thinking O que \u00e9 o Design Thinking? \u200bO Design Thinking (DT) \u00e9 uma metodologia ativa, centrada no estudante, que utiliza a sensibilidade e os m\u00e9todos do design para resolver problemas complexos (frequentemente chamados de wicked problems) e criar solu\u00e7\u00f5es inovadoras. No contexto pedag\u00f3gico, os estudantes aprendem atrav\u00e9s de um processo iterativo, procurando compreender profundamente o utilizador, desafiar pressupostos e redefinir problemas de forma a identificar estrat\u00e9gias e solu\u00e7\u00f5es alternativas. A aplica\u00e7\u00e3o do Design Thinking na educa\u00e7\u00e3o baseia-se na premissa de que os estudantes adquirem uma compreens\u00e3o mais profunda e significativa quando constroem ativamente o seu conhecimento e adotam uma mentalidade de &#8220;aprender a fazer&#8221; (learning-by-doing). Esta abordagem fomenta a criatividade, a colabora\u00e7\u00e3o multidisciplinar e a toler\u00e2ncia ao erro como parte essencial da descoberta. V\u00e1rios estudos demonstram que os estudantes que utilizam esta metodologia desenvolvem uma maior flexibilidade cognitiva, empatia e melhoram substancialmente as suas compet\u00eancias de resolu\u00e7\u00e3o de problemas (Razzouk &amp; Shute, 2012; Glen et al., 2014). PRINCIPAIS CARCTER\u00cdSTICAS COMPET\u00caNCIAS A DESENVOLVER Principais Desafios Mais Informa\u00e7\u00e3o \u200bMetodologia Centrada no estudante (Empatia) Os estudantes desenvolvem a capacidade de se colocarem no lugar das pessoas para quem est\u00e3o a criar a solu\u00e7\u00e3o. O processo come\u00e7a pela compreens\u00e3o das necessidades, emo\u00e7\u00f5es e motiva\u00e7\u00f5es reais dos utilizadores envolvidos. Foco em Problemas Reais (Wicked Problems) Utilizam-se desafios abertos, complexos e mal definidos do mundo real, muitas vezes propostos por institui\u00e7\u00f5es externas ou identificados pela comunidade. N\u00e3o existe uma &#8220;resposta \u00fanica&#8221;, o que estimula a inova\u00e7\u00e3o. \u200bAprendizagem Colaborativa e Multidisciplinar Com esta metodologia, os estudantes trabalham em equipas diversificadas. A pluralidade de perspetivas \u00e9 fundamental na fase de idea\u00e7\u00e3o. A sala de aula transforma-se num laborat\u00f3rio de cocria\u00e7\u00e3o onde o conhecimento \u00e9 partilhado entre colegas, professores e a sociedade. Cria\u00e7\u00e3o de Prot\u00f3tipos e Itera\u00e7\u00e3o Os estudantes materializam as suas ideias construindo prot\u00f3tipos r\u00e1pidos e de baixo custo. O foco \u00e9 testar, falhar e iterar (melhorar a solu\u00e7\u00e3o) com base no feedback real recolhido. Professor como Orientador\/Facilitador O professor atua como um facilitador do processo criativo, ajudando a desbloquear ideias, guiando os alunos pelas diferentes fases do modelo e estimulando a reflex\u00e3o, ao inv\u00e9s de ser o mero detentor e transmissor do conhecimento. Processo Estruturado A metodologia DT segue um fluxo estruturado, habitualmente dividido em 5 fases n\u00e3o lineares (baseado no modelo da d.school da Universidade de Stanford): Empatia: Investigar e compreender as necessidades do p\u00fablico-alvo. Defini\u00e7\u00e3o: Articular o problema de forma clara e baseada nas descobertas. Idea\u00e7\u00e3o: Gera\u00e7\u00e3o massiva de ideias e solu\u00e7\u00f5es sem julgamento inicial. Prototipagem: Constru\u00e7\u00e3o de representa\u00e7\u00f5es t\u00e1teis e simplificadas das melhores ideias. Teste: Valida\u00e7\u00e3o dos prot\u00f3tipos junto dos utilizadores para recolha de feedback cont\u00ednuo. Desenvolvimento de Compet\u00eancias Ao desafiar os estudantes a lidarem com a ambiguidade e a criarem produtos\/servi\u00e7os com impacto real, a metodologia permite o desenvolvimento de compet\u00eancias socioemocionais (soft skills) altamente valorizadas no mercado de trabalho atual. A metodologia Design Thinking permite aos estudantes desenvolverem compet\u00eancias essenciais, tais como: Empatia e compreens\u00e3o profunda da perspetiva do outro; Resolu\u00e7\u00e3o de problemas complexos (Problem-solving) de forma criativa; Pensamento cr\u00edtico e capacidade de lidar com a ambiguidade e a incerteza; Colabora\u00e7\u00e3o interdisciplinar e trabalho em equipa; Comunica\u00e7\u00e3o eficaz e storytelling (capacidade de argumentar e apresentar ideias). A implementa\u00e7\u00e3o desta metodologia apresenta alguns desafios, tanto para estudantes quanto para os docentes. Dos diferentes desafios, destacamos os seguintes: Mudan\u00e7a de Paradigma face ao Erro O sistema de ensino tradicional penaliza o erro. No Design Thinking falhar \u00e9 parte integrante e necess\u00e1rio para o sucesso da inova\u00e7\u00e3o. Mudar este mindset exige tempo e confian\u00e7a por parte dos estudantes. Organiza\u00e7\u00e3o e Planeamento da Unidade Curricular As fases divergentes (idea\u00e7\u00e3o) e convergentes (defini\u00e7\u00e3o e teste) requerem um planeamento de tempo bastante flex\u00edvel. A estrutura, a dura\u00e7\u00e3o dos ciclos de prototipagem e o envolvimento de utilizadores externos t\u00eam de ser acomodados no plano letivo. Avalia\u00e7\u00e3o e Feedback Avaliar um processo criativo e n\u00e3o linear pode ser complexo. Exige crit\u00e9rios alternativos que valorizem o percurso, as itera\u00e7\u00f5es, a justifica\u00e7\u00e3o das escolhas, a reflex\u00e3o cr\u00edtica e n\u00e3o apenas o produto final. Gest\u00e3o da Ambiguidade e Din\u00e2micas de Grupo No in\u00edcio do projeto, os estudantes sentem-se frequentemente perdidos na fase de pesquisa e defini\u00e7\u00e3o. O docente tem o grande desafio de gerir a frustra\u00e7\u00e3o das equipas e garantir uma contribui\u00e7\u00e3o equitativa para superar os bloqueios criativos. Organiza\u00e7\u00e3o dos Espa\u00e7os F\u00edsicos O DT necessita preferencialmente de espa\u00e7os f\u00edsicos flex\u00edveis (mesas redondas, paredes para post-its, materiais de constru\u00e7\u00e3o) que muitas vezes n\u00e3o existem nas salas de aula tradicionais. V\u00eddeos The Design Thinking Process O processo do Design Thinking Sites Institucionais An Introduction to Design Thinking IDEO U &#8211; Design Thinking Resources Design Thinking for Educators Artigos Alvarado, L. F. (2025). Design thinking as an active teaching methodology in higher education: A systematic review. Frontiers in Education, 10, 1462938. https:\/\/doi.org\/10.3389\/feduc.2025.1462938 Auernhammer, J., &amp; Roth, B. (2021). The origin and evolution of Stanford University\u2019s design thinking: From product design to design thinking in innovation management. The Journal of Product Innovation Management, 38(6), 623\u2013644. https:\/\/doi.org\/10.1111\/jpim.12594 Clarke, R. I. (2021). Design thinking (First edition.). ALA Neal-Schuman. Cosme, C., Lima, L., Ferreira, D. &amp; Ferreira, N. (2021). Metodologias, M\u00e9todos e Situa\u00e7\u00f5es de Aprendizagem: Propostas e Estrat\u00e9gias de A\u00e7\u00e3o. Porto Editora. Czarny, R., Chrza\u0328szcz, A., &amp; Eromin, M. (2023). Design thinking basics\u202f: an introduction to the DTMethod ([First edition].). TSO The Stationery Office. Guo, P., Saab, N., Post, L. S., &amp; Admiraal, W. (2020). A review of project-based learning in higher education: Student outcomes and measures. International Journal of Educational Research, 102, 101586. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ijer.2020.101586 Gallagher, A., &amp; Thordarson, K. (2021). Design thinking in play\u202f: an action guide for educators. ASCD. Glen, R., Suciu, C., &amp; Baughn, C. (2014). The need for design thinking in business schools. Academy of Management Learning &amp; Education, 13(4), 653-667. Pande, M., &amp; Bharathi, S. V. (2020). Theoretical foundations of design thinking \u2013 A constructivism learning approach to design thinking. Thinking Skills and Creativity, 36, Article 100637. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.tsc.2020.100637 Panke, S. (2019). Design thinking in education: Perspectives, opportunities and challenges. Open Learning: The Journal of Open, Distance and e-Learning, 34(3), 281-306. Razzouk, R., &amp;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_canvas","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-4330","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4330"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5201,"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4330\/revisions\/5201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/inovacaopedagogica.iseclisboa.pt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}